Özel vergileme halleri

EK MADDE 12- (Ek:28/7/2024-7524/48 md.) (1) Çok uluslu işletme g rubunun ni hai ana işletmesi olan şeffaf işletmenin işletme bazlı kazancı, aşağıdaki durumlarda bu işletmenin mü lkiyet payına isabet eden miktarda azaltılır. a) Çok uluslu işletme grubunun hesap döneminin kapandığı ayı takip eden on ikinci ayın sonuna kadar , nihai an a iş letmenin mülkiyet payı sahibinin söz konusu payına isabet eden kazancın tamamı üzerinden en az asgari kurumlar vergisi oranı kadar vergi hesaplanması veya nihai ana işletme ve vergi şeffaf yapının parçası olan diğer işletmele r tarafından ödenen kapsanan ve rgiler ile mülkiyet payı sahibinin bu paya isabet eden kazançları üzerinden hesaplanan vergilerin toplamının, bu vergilerin hesaplandığı kazanca en az asgari kurumlar vergisi oranı uygulanmak suretiyle tespit olunan tutardan fazla olması veya b) Nihai ana işletmenin %5’i veya daha azı üzerinde mülkiyet payına sahip olan bir gerçek kiş inin, nihai ana i şletmenin bulunduğu ülkede yerleşik olması ve s ahip olduğu mülkiyet payı üzerinden elde edilen gelirlerin bu ülkede vergiye tabi olması veya c) Nihai ana işletmenin %5’i veya daha azı üzerinde mülkiyet payına sahip olan ve ek 3 üncü maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinde sayılanların n ihai ana işletmenin bulunduğu ülkede yerleşik olması. (2) Nihai ana işletmenin mü lkiyet payına sah ip olanlar ın s öz konusu işletmenin zararını vergiye tabi kazançlarının tespitinde indirim konu su yapabilmeleri durumunda, çok uluslu işletme grubunun şeffaf işletme niteliğindeki nihai ana işletmesinin işletme bazlı zararı, bu işletmenin mülkiyet payına isabet eden miktarda azaltılır. (3) Vergilemede indirilebilir kâr payı uygulamasına tabi olan ni hai ana işletme, aşağıdaki durumlarda ilgili hesap dönemi için h esap döneminin kapandığı ayı takip eden on ikinci ayın sonuna kadar işletme bazlı kazancını, zarar durumuna düşmemek kaydıyla, söz konusu uygulama kapsamında indirilebilir kâr payı miktarı kadar azaltır. a) Ni hai ana işletmesinin hesap döneminin kapandığı ayı takip eden on ikinci ayın sonuna kadar kâr payı geliri üzerinden vergi hesaplanması durumunda; 1) Kâr pa yı geliri üzerinden hesaplanan verginin en az asgari kurumlar vergisi oranı uygulanmak suretiyle tespit edilmesi veya 2) Nihai ana işletmenin ödenen kapsanan vergileri ile kâr payı gelirini elde edenin bu geliri üzerinden ödenen vergileri toplamının, bu ve rgilerin hesaplandığı kazanca en az asgari kurumlar vergisi oranı uygulanmak suretiy le tespit olunan tutardan fazla olmasına ilişkin beklentinin bulunması veya 3) Kâr payı gelirini elde edenin gerçek kişi olması ve söz konusu kâr payının kooperatiften elde edilen risturn geliri niteliğinde olması, b) Nihai ana işletmenin %5’i veya daha azı üzerinde mülkiyet payına sahip olan ve kâr payı geliri elde ed en gerçek kişinin, bu işletmenin bulunduğu ülkede yerleşik olması ve söz konusu gelirin bu ülkede vergiye tabi olması, c) Nihai ana işletmenin bulunduğu ülkede yerleşik olup bu işletmeden kâr payı geliri elde edenlerin ek 3 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde sayılanlar ile emeklilik hizmeti işletmeleri dışındaki emeklilik yatırım fonlarından olması. (4) Üçüncü fıkrada geçen vergilemede indirilebilir kâr payı uygulaması ibar esi, ilgili hesap döneminin kapandığı ayı takip eden on ikinci a yın sonuna kadar dağıtılan kâr payları üzerinden hesaplanan vergilerin tek aşamalı vergileme olarak dikkate alındığı ve dağıtılan kâr paylarının işletmenin kazancından indirim konusu yapıldığı durumu ifade eder. (5) Kâr dağıtımına dayalı vergileme sistemin in uygulandığı ülkelerde faaliyette bulunan bağlı işletmeler, ilgili hesap dönemi için ek 5 inci m addesi kapsamında tespit olunan vergi yükünün asgari kurumlar vergisi oranına eşitlenmesi için gerekli olan tutar ile bu hesap dönemindeki kazançların tamamın ın kâr dağıtımına konu edilmesi durumunda dağıtım üzerinden hesaplanması gereken vergi tutarından düşük olan ını, dağıtılmış sayılan kâr payı vergisi olarak düzeltilmiş kapsanan vergilere ekley ebilir. İlgili ülkede faaliyette bulunan çok uluslu işletme grub una bağlı işletmelerden herhangi biri için bu fıkra kapsamında yapılan hesaplama yönteminin tercih edilmesi halinde, diğer bağlı işletmeler için de aynı yöntemle düzeltilmiş kapsanan vergileri n hesaplanması ge rekir. Bu tercih her hesap dönemi için ayrı ayrı dikkate alınır. Şu kadar ki, bağlı işletmeler açısından, 1/7/2021 tarihinden (b u tarih dahil) önce kâr dağ ıtımına dayalı vergileme sisteminin yürürlükte olduğu ülkelerde bu yöntem uygulanabilir. (6) Beşinci fıkra kapsamındaki uygulamanın geçerli olduğu ü lkelerde, bu yöntemi kullanan bağlı işletmeler açısından her bir hesap dönemi içi n düzeltilmiş kap sanan verg i olarak dikkate alınan tutarların izlendiği takip hesabı oluşturulur. İzleyen hesap dönemlerinde bu hesaptan sırasıyla; a) Kâr dağıtımına bağlı olarak ödenen vergiler, b) Ülkesel bazlı zarara asgari kurumlar vergisi oranının uyg ulanması sonucu t espit olunan tutar, c) Yedinci fıkra kapsamında sonraki hesap dönemlerine aktarılan tutarın ca ri hesap döneminde kullanılan kısmı, indirilir. Bu hesap bakiyesi hiçbir zaman eksi bakiye vermez. (7) Altıncı fıkranın (b) bendi kapsamında, ülk esel bazlı zarara asgari kurumlar vergisi oranının uygulanması suretiyle bulunan tutarın takip hesabındaki baki ye tutardan fazla olması durumunda, fazla kısım takip hesabı zar ar aktarımı uygulaması kapsamında sonraki hesap dönemlerine aktarılır. Aktarıma k onu edilen bu tut arlar sonr aki hesap dönemlerinde takip hesabına aktarılan tutarlardan indirim konusu yapılır. (8) Bir ülkedeki bağlı işletme olan yatırım işletmelerine (vergi şeffaf işletmeler hariç) ilişkin küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin tespitinde, vergi yükü ile asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi oranı gibi bu Kısımda yapılan hesaplamalar, o ül kedeki yatırım işletmesi olmayan diğer bağlı işletmelerden ayrı ayrı dikkate alınır. (9) Sekizinci fıkraya alternatif olarak, bağlı işletme konum unda olan bir yat ırım işletmesi vergi şeffaf işletme olarak kabul edilebilir. Bu durumda, yatırım işletmesine i lişkin mülkiyet paylarının rayiç bedelle değerlenmesi suretiyle bağlı işletmeler nezdinde en az asgari kurumlar vergisi oranı üzerinden vergilend irilmesi şarttır. Sigorta y atırım işletmeleri açısından da bu fıkra hükümleri uygulanır. Şu kadar ki, küresel a sgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin tespitinde bu fıkra hüküml eri, cari dönem ve takip eden dört hesap dönemi için tercih edilir. Bu tercihin i ptal edilmesi hal inde, yatırım işletmesi tarafından elde tutulan bir varlık veya yükümlülüğün elden çıkarılması ndan doğan kazanç veya zarar, söz konusu varlık veya yükümlülüklerin iptal yılının ilk günündeki gerçeğe uygun değeri üzerinden belirlenir. (10) Sekizinci ve doku zuncu fıkralara alternatif olarak, bağlı işletme olan bir yatırım işletmesinin mülkiyet payına sahip ve yatırım işletmesi olmayan başka bir bağlı işletmenin, yatırım işletmesine iştirakinden elde edilen kazançların en az asgari kurumlar vergisi oranında vergilendirilebilir olmasına yönelik beklentinin bulunması durumunda, bağlı işletme yatırım işletmesindeki mülkiy et payına ilişkin olarak vergilendirilebilir da ğıtım yöntemini uygulayabilir. Şu kadar ki, küresel asgari tamamlayıcı kurumlar v ergisinin tespitinde bu fıkra hükümleri, cari dönem ve takip eden dört hesap dönemi için tercih edilir. Bu fıkr anın uygulamasında vergilendirilebilir dağıtım yöntemi, yatırım işletmesinin işletme bazlı kazançlarının takip eden üç hesap dönemi içerisinde mü lkiyet payına sahip bağlı işletmelere dağıtılmasının taahhüt edildiği, bu dönemin sonuna kadar dağıtılmayan işl etme bazlı kazanç ların ise üçüncü hesap dönemi içerisinde yatırı m işletmesinin kazancı olarak dikkate alınarak küresel asgari tamamlayıcı kurumla r vergisinin hesa bında dikk ate alınan yöntemdir. Bu tercihin iptal edilmesi halinde, yatırım işletmesinin dağıt ılmamış işletme bazlı kazancı, iptal edilen hesap döneminde yatı rım işletmesinin küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisinin hesabında dikkate alınır.