3 SERİ NO'LU VERASET VE İNTİKAL VERGİSİ KANUNU GENEL TEBLİĞİ(*)

Defterdarlık ifadesiyle muhtelif valiliklerden alınan yazılarda : 1. Bazı Bankalarca, mevduatı teşvik maksadıyla, küçük tasarruf hesabı sahipleri arasında, tertip ve keşide edilen kur'alar meyanında bulunan ve kazanan mudie muayyen müddetle veya ömür boyunca aylık gelir şeklinde ödenen ikramiyeler bahis konusu edilerek, para ve mal üzerine tertip ve keşide olunan alelumum piyango ve kur'alarda kazanılan ikramiyelerin 5000; lirasına, 7338 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (e) fıkrasiyle tanınan istisna muvacehesinde, mevduat sahiplerine isabet edecek ve belli bir tarihten itibaren, bazı şartlarla mukayyet olarak, her ay yapılacak bu tediyenin veraset ve intikal vergisi ile teklifinde müşkülâta maruz kalındığı, 2. Muhtelif sigorta şirketleriyle akdedilmiş bulunan akitin ölümüne bağlı ve ayrıca % 10 iratlı aile sigortası mukaveleleri dolayısıyla mezkûr şirketlerce sigortalılara, altışar aylık iki taksit halinde, mukavele ile temin edilen resülmalin % 10 nu nispetinde ödenen iratlar ile mukavele hitamında ödenecek müemmen meblâğ bahse mevzu edilerek, ivazsız surette vaki intikallerin 5000,-lirasına 7338 sayılı kanunun 4 üncü maddesinin (d) fıkrasiyle tanınan istisna muvacehesinde, meşrutunlehlere belli bir tarihten itibaren, sigortalının hayatta kalması şartiyle ve altı aylık taksitler halinde, yapılacak tediyeler ile mukavele hitamında ödenecek müemmen meblağların veraset ve intikal vergisi ile teklifinde tereddüde düşüldüğü, bildirilmekte ve keyfiyetin bir kere de Vekâletçe tetkiki ile olunacak muamelenin tayin ve tebliği istenilmektedir. Bankalarca küçük tasarruf hesabı sahipleri arasında tertip ve keşide edilen kur'alardan kazanılan ve muhtelif miktarlarda ödenen ömür boyunca veya muayyen müddetli aylık gelir ikramiyeleri ile sigorta şirketleriyle aktedilen °% 10 iratlı aile sigortasından, müemmen meblâğın % 10 u nispetinde ve altışar aylık iki taksitle, ödenecek senevi iratlar dolayısıyla iktisap edilecek miktar sabit kalmayarak, aylık gelir ikramiyesinde mudiin ömrüne, kabul edilen müddete ve ödenecek aylık gelir miktarına, % 10 iratlı aile sigortalarında ise temin edilen meblağa ve akitin vefatından mukavelenin hitamına kadar geçecek müddete göre, bazı ahvalde 5000; liradan az ve bazı ahvalde de 5000; liranın üstünde bir yekûna baliğ olabilecektir. 15/6/1959 tarihinde mer'iyete giren ve 1/3/1957 tarihinden sonra vaki olan ölüm ve intikal hadiselerine de şamil bulunan 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun 1 inci maddesi bir malın veraset tarikiyle veya herhangi bir suretle olursa olsun ivazsız bir tarzda bir şahıstan (hakikî veya hükmî) diğer bir şahsa intikalini vergi mevzuuna almış olmakla beraber ayni kanunun 4 üncü maddesinin (e) fıkrası ile para ve mal üzerine tertip ve keşide olunan alelumum piyango ve kur'alarda kazanılan ikramiyelerin ve (d) fıkrası ile de ivazsız surette vaki intikallerin 5000._ lirası bu vergiden istisna edilmiş bulunmaktadır. 7338 sayılı Kanunun 1 inci maddesi mucibince ,vergi alınmasının ilk şartı intikaldir. Vergi mevzuu bakımından intikal ise, bu kanunda kullanılmış bulunan tabirlerin izahına matuf 2 nci maddenin (d) fıkrası muvacehesinde, bir malın veraset tarikiyle veya herhangi bir suretle olursa olsun ivazsız olarak bir şahsın mamelekine girmesidir. Böyle bir intikal vaki olmadıkça veraset ve intikal vergisi aranılması mevzuu bahis olmaz. Buna göre, verginin başlıca unsuru intikal yani mülkiyetin iktisabıdır. Bazı bankalarca tertip ve keşide edilen kur'alardan kazanılan ömür boyunca veya muayyen müddetli aylık gelir ikramiyeleri ile % 10 iratlı aile sigortası mukaveleleri nev'i şahsına münhasır bir hususiyet arzetmektedir. Kazanan mudi yaşadığı veya bankanın kabul ettiği müddetçe her ay bu ikramiyeyi, sigortalılar da hayatta kalmak şartiyle, akitin vefatından altı ay sonra başlayıp mukavele hitamından altı ay evvel bitmek ve altışar aylık iki taksitte olmak üzere müemmen meblağın % 10 u nispetindeki senevî bir irat ile mukavele hitamında temin edilen resülmali alacaklar ve bu parayı aldıkları veya cari hesaplarına matlup kaydedildiği anda onun mülkiyetini iktisap etmiş olacaklardır. Kur'ayı tertip ve keşide eden bankanın hukuki durumu piyango keşidesinin, mukavele akdeden sigorta şirketinin hukuki durumu ise mukavele akdeden taraflardan birinin hukuki durumunun aynıdır. Banka ve keşideyi tertip etmekle kazanana kaydı hayat şartiyle veya muayyen müddet ile her ay muayyen miktarlarda, sigorta şirketi de senevi iratlarla müemmen meblağın ödenmesine mütedair vaat ve taahhüdünü, mevzuatımız bu nevi piyangoların tertibine ve sigorta mukavelesinin aktine müsaade ettiği cihetle yerine getirmeğe mecburdurlar. Bu sebeple; 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun 4 üncü maddesinin (e) fıkrası ile alelûmum piyango ve kur'alarda kazanılan ikramiyelerin ve (d) fıkrası ile de ivazsız surette vaki intikallerin 5000, lirası bu vergiden istisna edilmiş bulunduğundan, herşeyden evvel bu nevi ivazsız iktisapların, mezkûr istisnaî hükümlerin şümulüne girip girmediğinin araştırılması gerekir. Bahse mevzuu 4 üncü maddenin (e) fıkrasında aynen (para ve mal üzerine tertip ve keşide olunan alelumum piyango ve kur'alarda kazanılan ikramiyelerin 5000,(lirası) diye yazılıdır. Kanun vazıı (alelûmum piyango ve kur'alarda kazanılan ikramiyelerin 5000._ lirası) ibaresini kullanmakla istisnaiyeti bir defada kazanılan ikramiyelere hasretmiş bulunmaktadır. Buna ilâveten ivazsız surette vaki intikallerin 5000._liraya kadar, olan kısmı da, mülga 797 sayılı kanundan farklı olarak, ayni maddenin (d) fıkrasiyle istisnalar meyanına alınarak bu kısım için de bir istisnâ haddi kabul etmiştir. Bu hükümlere göre : 1. Ömür boyunca veya muayyen müddetle aylık gelir temin eden ikramiyelerin, mezkûr (e) fıkrasının sureti sevkine ve kanun vazıının maksadına nazaran, bu fıkranın şümulüne girmemesi lâzım gelir. Ancak; 7338 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (d) fıkrası ile mülga 797 sayılı kanundan farklı olarak ivazsız surette vaki iktisapların da 5000, liraya kadar olan kısmı istisnalar meyanına ithal edilmek suretiyle bu kısım için de bir muafiyet haddi kabul edilmiş bulunmaktadır. Buna göre, ayrı ayrı intikal edecek ivazsız iktisaplardan her birinin müstakilen bu muafiyet hududu dahilinde mütalâası lâzım gelirse de, aynı hukuki sebepten neş'et eden ve şartlı bir akdin sureti tatbik ve icrası mahiyetini taşıyan ve devamı müddetince aylık taksitlere bağlanan ve bu suretle tevali eden intikallerin müstakilen vaki olmuş iktisaplar şeklinde kabulü doğru olmayıp vergi teklifi bakımından heyeti umumiyesinin nazarı itibara alınması iktiza eder. Aksi mülâhaza her intikalin ayrı bir hukuki sebebe istinat ettiğinin kabulüne müncer olur ki, fiili ve hukukî durum itibariyle bunun kanunun sevk maksadına uygun düşmeyeceği şüphesizdir. Kaldı ki, istisnaların mevridine mahsur bulunmaları itibariyle de, kıyasen ve tevsian tatbikine hukuk esasları müsait değildir. Bu itibarla; bankalarca küçük tasarruf hesabı sahipleri arasında tertip ve keşide edilen kur'alarda kazanılan ömür boyunca veya muayyen müddetli aylık gelir ikramiyelerinin mahiyetleri itibariyle yukarıda şekli izah edilen aylık taksitlerle intikal eden bir hukukî tasarrufa bağlı olan mütevali ivazsız iktisaplar şeklini arz ettiğinden, bunların, mezkûr (d) bendine ithali suretiyle aylık tediyeler yekûnuna göre, 5000; liraya kadar olan kısımlarının vergiden muaf tutularak, bu had dolduktan sonra yapılacak ödemelerin, mezkûr kanunun 16 ncı maddesindeki nispetler tatbik edilmek suretiyle, vergiye tabi tutulması icap eder. Şu kadar ki, kazanan mudi ile kur'ayı tertip ve keşide eden banka arasında vaki olacak anlaşmaya istinaden, bu kabil ikramiyelerin kapitalize edilerek toptan ödenmeleri halinde tediye olunacak miktar 5000._ lirayı tecavüz ettiği takdirde 5000; liranın üstünde ödenecek meblâğın vergiye tabi tutulacağı izahtan varestedir. 2. Yukarıda hususiyetleri işaret edilen % 10 iratlı aile sigortaları hakkında da, mezkûr mukavelelerin 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu muvacehesindeki hukukî durumları ile muafiyet şekilleri bakımından bankalarca ödenen ömür boyunca veya muayyen müddetli aylık gelir ikramiyelerine müşabehet arzettiğinden bunlar hakkında da aynı şekilde muamele tesisi lâzım gelir. 1/3/1957 tarihinden itibaren vaki olan mezkûr intikal hadiseleri hakkında yukarıdaki izahatımız dairesinde muamele tesisi ve hilâfına yapılan vergilendirme muamelelerinin de aynı esaslar dairesinde ıslâhı tamimen rica olunur. (*) Güncelliği Kalmamıştır.