130 SERİ NO'LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ

Bilindiği üzere; 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 25/7 nci maddesi, 2320 sayılı Kanunun 2 nci maddesi ile, "1475 ve 854 sayılı Kanunlara göre ödenmesi gereken kıdem tazminatlarının tamamı ile 5953 sayılı Kanuna göre ödenen kıdem tazminatlarının hizmet erbabının 24 aylığını aşmayan miktarlarının (hizmet ifa etmeksizin, ödenen ücretler tazminat sayılmaz)" Gelir Vergisinden müstesna tutulması şeklinde değiştirilmiş, bu değişiklik 12.9.1980 tarihinde yürürlüğe girmiş bulunmaktadır.2319 sayılı Kanunla 854 sayılı Deniz İş Kanununun 20 nci maddesi, 2320 sayılı Kanunla da 1475 sayılı İş Kanununun 14 ncü maddesi değiştirilmiş, bu değişiklikler 2319 ve 2320 sayılı Kanunların Resmi Gazete'de yayımlandığı 23.10.1980 tarihinde 12.9.1980 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir. 854 sayılı Deniz İş Kanununun 20 nci maddesi ile 1475 sayılı İş Kanununun 14 ncü maddesinde yapılan değişiklikle, her hizmet yılı için ödenecek azami kıdem tazminatı, 1475 sayılı Kanun uyarınca tesbit edilen günlük asgari ücretin 30 günlük tutarının yedibuçuk katından fazla olamıyacağı öngörülmüştür. Gelir Vergisi Kanununun değişik 25/7 nci maddesi uyarınca 1475 ve 854 sayılı Kanunlara tabi hizmet erbabına 12.9.1980 tarihinden itibaren ödenen kıdem tazminatının her hizmet yılı için ödenecek tutarı günlük asgari ücretin 30 günlük tutarının yedibuçuk katından fazla olmamak kaydiyle, tamamı Gelir Vergisinden müstesna tutulacaktır. Ancak, 12.9.1980 tarihi ile, 23.10.1980 tarihleri arasında işten ayrılan hizmet erbabı ile ilgili olarak, 2457 sayılı Kanunla 2319 ve 2320 sayılı Kanunlara Geçici 3 madde eklenmiş bulunmaktadır. 2457 sayılı Kanunla 2319 ve 2320 sayılı Kanunlara eklenen geçici 1 nci madde hükmünde, "12. 9. 1980 ile 23. 10. 1980 tarihleri arasında işten ayrılan hizmet erbabına ödenen veya hak edilmiş olmakla beraber henüz kısmen veya tamamen ödenmeyen kıdem tazminatlarının, 854 sayılı Deniz İş Kanununun 2319 sayılı Kanunla değişik 20 nci maddesi ile 1475 sayılı İş Kanununun 2320 sayılı Kanunla değişik 14 ncü maddesinde belirtilen esaslara göre hesaplanan miktarı veya tavanı aşan kısımları, işveren tarafından her hangi bir nedenle hizmet erbabından geri istenemez, alınamaz veya yapılacak kanuni kesintiler dışında eksik ödenemez" denilmektedir. Bu hüküm uyarınca 12.9.1980 ile 23.10.1980 tarihleri arasında işten ayrılan hizmet erbabına, toplu iş sözleşmelerinde veya hizmet sözleşmelerinde yer alan kıdem tazminatlarının her hangi bir sınırlamaya tabi olmaksızın tamamı üzerinden ödenmesi gerekmektedir. Söz konusu döneme ilişkin kıdem tazminatlarının vergilendirilmesi, 2457 sayılı Kanunla 2319 ve 2320 sayılı Kanunlara eklenen Geçici 2 ve 3 ncü maddelerde düzenlenmiştir. Geçici 2 ve 3 ncü maddeler ile ilgili olarak uygulanacak esaslar aşağıda açıklanmıştır. I _ 12. 9. 1980 ile 23. 10. 1980 tarihleri arasında işten ayrılan hizmet erbabına ödenmeyen veya kısmen ödenmiş bulunan kıdem tazminatlarının vergilendirilmesi : 12. 9. 1980 ile 23. 10. 1980 tarihleri arasında işten ayrılan hizmet erbabına her hangi bir nedenle ödenmeyen veya kısmen ödenmiş bulunan kıdem tazminatları konusunda 2319 ve 2320 sayılı Kanunlara 2457 sayılı Kanunla eklenen geçici 1 nci madde hükmü uyarınca, ödenmesi öngörülen toplam kıdem tazminatının 1475 sayılı İş Kanununun değişik 14 ncü maddesi ile, 854 sayılı Deniz İş Kanununun değişik 20 nci maddesinde yer alan her hizmet yılı için günlük asgari ücretin 30 günlük tutarının yedibuçuk katından fazla olmayan (kanuni tavan miktarı aşmayan) kısmı Gelir Vergisinden müstesna tutulacak; aşan kısmı ise, 1980 takvim yılının geliri olarak ve diğer yıllık ücret ödemeleri ile birleştirilerek Gelir Vergisi Kanununun 1. 1. 1981 tarihinden önceki hükümlerine göre 1/2 numaralı vergi cetvelinin indirimsiz grubu üzerinden ödeme sırasında işverenlerce vergi tevkifatına tabi tutulacaktır. Öte yandan, 12. 9. 1980 ile 23. 10. 1980 tarihleri arasında işten ayrılan hizmet erbabına anılan Geçici 1 nci madde hükmü uyarınca hesaplanarak ödenecek kıdem tazminatının, yukarıda belirtilen şekilde hesaplanan tevkif edilecek vergi miktarını karşılamaması halinde bu miktarın tamamı Gelir Vergisine mahsuben işverenlerce vergi olarak tevkif edilecektir. Bu durumda olan hizmet erbabı aşağıda belirtilen esaslar çerçevesinde işverenler tarafından vergi dairelerine bildirilecek ve verginin ikmali vergi dairesi tarafından yapılacaktır. II _ 12. 9. 1980 ile 23. 10. 1980 tarihleri arasında işten ayrılan hizmet erbabına 23.10.1980 tarihinden önce ödenen kıdem tazminatlarının vergilendirilmesi : 854 sayılı Deniz İş Kanununun 20 nci maddesine ilişkin 2319 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle 1475 sayılı İş Kanununun 14 ncü maddesine ilişkin 2320 sayılı Kanunla yapılan degişikliğin Resmi Gazete'de yayımlandığı tarih olan 23. 10. 1980 tarihinden önce işten ayrılan ve kanuni tavan miktarın üzerinde kıdem tazminatı alan hizmet erbabının kanuni tavanı, bir diğer ifade ile her hizmet yılı için günlük asgari ücretin 30 günlük tutarının yedibuçuk katı üzerinden hesaplanacak miktarı aşan kısımları 1980 takvim yılında elde edilen ücret geliri olarak aşağıda belirtilen esaslar çerçevesinde vergilendirilecektir. A _ İşverenlerce Yapılacak İşlem ve İşverenlerin Sorumluluğu : 2457 sayılı Kanunla 2319 ve 2320 sayılı Kanunlara getirilen geçici 3 ncü madde hükmü uyarınca, işverenler; (Kamu kesimi ve özel kesim işverenlerin tümü) 12. 9. 1980 tarihi ile 23. 10. 1980 tarihleri arasında işten ayrılan hizmet erbabı ile ilgili olarak aşağıdaki bilgileri ihtiva eden listeyi düzenlemek, tasdik etmek ve bir nüshasının en geç 8.6.1981 tarihi mesai saati sonuna kadar vergi sorumlusu sıfatıyla bağlı oldukları yer vergi dairesine bir nüshasını da Maliye Bakanlığına (Gelirler Genel Müdürlüğüne) göndermek zonındadırlar. Düzenlenecek listelerde her hizmet erbabı için ayrı ayrı aşağıdaki bilgiler yer alacaktır 1. Adı ve Soyadı : 2. En son adresi : 3. İşten ayrıldığı tarih : 4. Hizmet süresi (yıl, ay ve gün olarak) : 5. Her hizmet yılı için ödenen kıdem tazminatı : 6. Toplam ödenen kıdem tazminatı : a) Vergiden müstesna tutulan kısım : b) Vergiye tabi tutulan kısım : c) Kesilen Gelir Vergisi tutarı : 7. a) İşten çıkma nedeniyle kıdem tazminatı dışında yapılan ödemeler : b) Bundan kesilen Gelir Vergisi : 8. a) Yıl içinde işten ayrılma tarihine kadar yapılan yıllık ödemeler tutarı : b) Bundan kesilen Gelir Vergisi : İşverenlerin (Muhtasar beyanname vermek zorunda olmayan genel bütçeli daireler hariç); eksik, yanlış veya yanıltıcı bilgi vermeleri veya yukarıda yer alan listeleri muhtasar beyanname vermek zorunda oldukları yer vergi dairesine 8.6.1981 tarihi mesai saati sonuna kadar vermemeleri nedeniyle, zamanında tarh ve tahsil edilmeyen vergiler, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu hükümleri uyarınca cezalı olarak işverenler adına tarh edilerek, tahsil olunacaktır. B _ Vergi Daireleri Tarafından Yapılacak İşlem : Vergi Daireleri; yukarıda (A) bölümünde belirtilen esaslar dahilinde işverenler tarafından düzenlenerek verilen listeler üzerinden; kıdem tazminatının her hizmet yılı için ödenecek olan kanuni tavan miktarını (40.500 lirayı) aşan kısmı; işten ayrılması sırasında kıdem tazminatı dışında ödenen kıdem ikramiyesi, terki hizmet tazminatı, kıdemli işçiliği teşvik ikramiyesi gibi tazminatlar ve 1980 takvim. yılında ödenen diğer yıllık ödemelerle birleştirilerek, Gelir Vergisi Kanununun 1.1.1981 tarihinden önceki hükümlerine göre yeni vergiyi hesaplayacak ve bu şekilde hesapladıkları vergiden daha önce kesilmiş olan vergileri mahsup ederek, kıdem tazminatının kanuni tavanı aşan kısmına ait fark vergiyi bulacaklardır. Bu çalışmalar işverenler tarafından listelerin vergi dairesine verildiği tarihten itibaren bir ay içinde yapılmış olacaktır. Vergi daireleri, yukarıda belirtilen esaslar dahilinde hesapladıkları vergileri mükellef-lere tebliğ edecekler ve 2319 ve 2320 sayılı Kanunlara getirilen Geçici 3 ncü maddeler hükümleri uyarınca mezkür vergiler tebliğ tarihinde ikmalen tarh olunmuş sayılacaktır. Anılan geçici madde uyarınca, bu vergilerin tebliğ tarihinden itibaren 12 ay içinde ve 6 eşit taksitte (tebliğ tarihini izleyen 2 nci, 4 ncü, 6 ncı, 8 nci, 10 ncu ve 12 nci aylarda ödenmesi gerekmektedir. İkmal tarhiyat tebliğ edildikten sonra, vadesinde ödeme yapılmaması halinde 6183 sayıli Kanun hükümleri uyarınca, gerekli takibat yapılacaktır. III _ 1475 ve 854 sayılı Kanunlara Tabi Olan Hizmet Erbabına Ödenen Kıdem Tazminatının İstisna Tutarının Hesaplanması : 12. 9. 1980 tarihinden itibaren 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 2320 sayılı Kanunla değişik 25/7 nci maddesi uyarınca, kıdem tazminatının vergiden müstesna tutulacak kısmı; kıdem tazminatı ilgili mevzuata göre hesaplanmış olmakla beraber, 1475 sayılı İş Kanununun değişik 14 ncü maddesi ve 854 sayılı Deniz İş Kanununun değişik 20 nci maddesinde belirtilen; her hizmet yılı için ödenecek olan tutarı, günlük asgari ücretin 30 günlük tutarının yedibuçuk katını aşmaması gerekmektedir. Başka bir ifade ile her hizmet yılı için kıdem tazminatının azami tavan miktarı aşmaması gerekmekte olup bunun dışında anılan Kanunlara tabi olan hizmet erbabı açısından, 24 aylık tazminat ve 24 yıl gibi her hangi bir sınırlama bulunmamaktadır. IV _ 5953 sayılı (Basın - İş) Kanununa tabi olan hizmet erbabına ödenen kıdem tazminatlarının vergilendirilmesi : Gelir Vergisi Kanununun 25/7 nci maddesinde 2320 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle, 5953 sayılı Kanuna tabi olan hizmet erbabına ödenecek olan kıdem tazminatlarının vergiden müstesna tutulacak kısmı olan 24 aylık tutarına ilişkin her hangi bir yeni düzenleme yapılmamıştır. Bu nedenle, 5953 sayılı Kanuna tabi olan hizmet erbabına ödenecek olan kıdem tazminatının, kıdem tazminatı ödemesine esas olan günlük ücretinin bir aylık (30 günlük) tutarının 24 katının vergiden müstesna tutulması yolunda sürdürülmekte olan uygulamaya bundan böylede devam edilecektir. Ancak, işten çıkma nedeniyle, kıdem tazminatı dışında yapılan sosyal nitelikteki tazminatlarm kıdem tazminatı ile ilgilendirilmeksizin, kıdem tazminatının istisna miktarını aşan kısmı ile birlikte vergilendirileceği ve kıdem tazminatına uygulanacak olan 24 aylık istisnanın toplam çalışma hayatında bir kez uygulanacağı tabiidir. V _ Haklarında 1475, 854, 5953 ve 5434 sayılı Kanunlar uygulanmayan Hizmet Erbabı ile, Kamu Kuruluşlarında Sözleşmeli Olarak İstihdam Edilen Hizmet Erbabına Ödenen Kıdem Tazminatlarının Vergilendirilmesi : Bilindiği üzere; 2457 sayılı Kanunun 2 nci maddesi ile, 1475 sayılı iş Kanununa eklenen Ek Madde de, 12. 9. 1980 tarihinden itibaren yürürlüğe giren "Kanuna veya kanunun verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kurum ve kuruluşların, haklarında 1475, 854, 5953 ve 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanmayan personeli ile kamu kuruluşlarında sözleşmeli olarak istihdam edilenlere mevzuat veya sözleşmelerine göre kıdem tazminatı niteliğinde yapılan ödemeler kıdem tazminatı sayılır ve bu kanunun 14 ncü maddesindeki esaslara ve miktara göre ödenir. Bu maddeye aykırı hareket edenler hakkında da 98 nci maddenin ilgili hükmü uygulanır." denilmek suretiyle, kanunla veya kanunun verdiği yetkiye dayanılarak kurulan Basın İlan Kurumu, Türk Standartlar Enstitüsü, Milli Prodüktivite Merkezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Türkiye Ticaret Odaları, Türkiye Sanayi Odaları, Türkiye Ticaret Odaları, Sanayi Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği, Sınai Eğitim ve Geliştirme Merkezi ve İhracaatı Geliştirme Etüt Merkezi ve benzeri kamu kurumlarının, haklarında 1475, 854, 5953 ve 5434 sayılı Kanun hükümleri uygulanmayan hizmet erbabı ile kamu kurumlarında idari sözleşme ile çalıştırılanlara ilgili mevzuatlar uyarınca ödenecek olan kıdem tazminatı niteliğindeki tazminatların, kıdem tazminatı sayılması ve bunlar hakkında da 1475 sayılı İş Kanununun değişik 14 ncü maddesi hükümlerinin uygulanması esası getirilmiştir. Bu nedenle, yukarıda belirtilen hizmet erbabı hakkında da, 1475 sayılı İş Kanununun 14 ncü maddesinde yer alan esaslar uyarınca ödenen kıdem tazminatlarımın bu tebliğin (III) bölümünde belirtilen esaslar dahilinde, Gelir Vergisi Kanununun degişik 25/7 nci maddesi uyarınca Gelir Vergisinden müstesna tutulması gerekir. Tebliğ olunur.