160 SIRA NO'LU VERGİ USUL KANUNU GENEL TEBLİĞİ

4/1/1961 Tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu ile 21/1/1963 Tarihli ve 2791 sayılı Kanunun Bazı Maddelerinin Değiştirilmesi Hakkında 4/12/ 1984 Tarih ve 3094 sayılı Kanun 12/12/1984 Tarihli Mükerrer 18603 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Bu Kanunla yapılan değişiklikler ile Bakanlığımıza verilen yetkiye dayanılarak tespit edilen yeniden değerleme oranı aşağıda açıklanmıştır. 1. Anılan Kanun'un 1 nci maddesi ile 213 sayılı Vergi Usul Kanununa 205 sayılı Kanunla eklenen ve 2791 sayılı Kanunla değişik Geçici 11 inci madde değiştirilmiştir. a) Geçici 11 inci maddenin birinci fıkrasında yapılan değişiklikle; bundan böyle yeniden değerlemenin, Maliye ve Gümrük Bakanlığı'nca yeniden değerleme oranı tesbit ve ilan edilen hesap dönemleri sonu itibariyle uygulanabilmesi imkanı sağlanmıştır. Bilanço usulünde defter tutan Gelir ve Kurumlar Vergisi mükellefleri, maddedeki diğer şartları taşımaları halinde, yeniden değerleme oranı tesbit ve ilan edilen hesap dönemi sonunda bilançolarında kayıtlı amortismana tabi iktisadi kıymetlerini isterlerse yeniden değerleyebileceklerdir. Mükelleflerin yeniden değerleme yapıp yapmamaları kendi isteklerine bırakılmıştır. Ancak İktisadi Devlet Teşekküllerinin yeniden değerleme yapması zorunludur. b) Maddenin ikinci bendinde, yeniden değerlemenin katsayı ile yapılması yerine, yeniden değerleme oranı ile yapılacağına ilişkin değişiklik yapılmıştır. Mükellefler bundan böyle, hesap dönemi sonunda yapacakları yeniden değerlemelerde, Maliye ve Gümrük Bakanlığınca değerleme dönemine ilişkin olarak tesbit ve ilan edilecek olan değerleme oranını esas alacaklardır. Kendilerine özel hesap dönemi tayin edilen mükellefler ise, özel hesap döneminin başladığı takvim yılına ait oranı esas alarak değerleme yapacaklardır. c) Maddenin 4 üncü bendinin (b) alt bendinde yapılan değişiklikle; "gayrimenkul" ifadesi kaldırılarak gayrimenkuller yerine bina, arsa ve araziler denilmiş, böylece gayrimenkul ifadesine açıklık getirilmiştir. d) Maddenin 10 uncu bendinde, yeniden değerleme oranının nasıl tesbit edileceğine ilişkin düzenleme ile bu oranın, her yıl Aralık ayının 15 inci gününe kadar Maliye ve Gümrük Bakanlığı'nca, Resmi Gazete'de ilan edileceği hükmü yer almıştır. Bu bent hükmünden de anlaşıldığı üzere, mükellefler değerleme oranının hesaplanması konusunda herhangi bir işlem yapmıyacaklardır. Değerleme oranı Bakanlığımızca hesaplanarak ilan edilecektir. Mükellefler ilan edilen bu oranı yeniden değerleme oranı olarak hesaplamalarında kullanacaklardır. Bu hükme dayanılarak 1984 yılına ait yeniden değerleme oranı, Bakanlığımızca yüzde otuzyedi buçuk (% 37.5) olarak tespit edilmiştir. Buna göre, bilanço esasında defter tutan Gelir ve Kurumlar Vergisi mükellefleri (İmtiyazlı şirketler ve dar mükellefler hariç; kollektif, adi komandit ve adi şirketler dahil) yeniden değerleme kapsamına giren ve 31/12/ 1984 tarihli bilançolarının aktifine dahil iktisadi kıymetleri ve bu kıymetler için geçmiş yıllarda ayrılmış olan amortismanları yukarıda belirtilen oranla çarpmak suretiyle yeniden değerleyebilirler. Kendilerine özel hesap dönemi tayin olunan mükellefler için özel hesap döneminin başladığı takvim yılına ait oran esas alınacağından, bu mükellefler yukarda belirtilen oranı 1984 takvim yılı içinde başlayıp 1985 takvim yılı içinde kapanacak özel hesap dönemi bilançolarına uygulayabileceklerdir. Normal hesap dönemine ve özel hesap dönemine tabi mükellefler, yeniden değerleme yapacakları dönemde aktife dahil ettikleri amortismana tabi iktisadi kıymetler için yeniden değerleme yapmaları mümkün değildir. e) Maddeye ilave edilen 11 inci bent hükmü ile, geçmiş yıllarda yeniden değerleme yapılmaması veya değerleme oranının düşük uygulanmasından dolayı, daha sonraki yıllar, geçmiş dönemlere ilişkin yeniden değerleme yapılamayacağı belirtilmiştir. Örneğin, 1984 yılı için yüzde otuzyedibuçuk (% 37,5) olarak tesbit edilen yeniden değerleme oranın mükellefçe yüzde yirmi (% 20) olarak uygulanması veya yeniden değerlemenin hiç yapılmamış olması halinde 1984 yılını takip eden yıllarda, aradaki yüzde onyedibuçuk (% 17,5) luk farkın veya hiç değerleme yapılmaması nedeniyle belirtilen tam oranın kullanılması mümkün olamayacaktır. Diğer bir ifadeyle yeniden değerleme oranları ancak ait olduğu yıl için uygulanabilecektir. f) Maddeye ilave edilen 12 nci bent ile, hesap dönemi içinde aktife giren amortismana tabi iktisadi kıymetler için aktife girdiği dönem yeniden değerleme yapılamayacağı öngörülmektedir. 2. 3094 Sayılı Kanunun 2 nci maddesi ile 2791 Sayılı Kanunun Geçici 2 nci maddesinin (a) bendine ait bent hükmü eklenmiştir. Bu hükme göre, Hazine tarafından kurulan fonlardan mali bünyelerini güçlendirmek amacıyla ödeme yapılan kurumlarca verilen hisse senetlerinin intifa hakkı, ikraz anlaşması çerçevesinde hazine fonlarından verilmiş bulunan borç tamamen geri ödeninceye kadar hazineye ait olacak, borç tamamen ödendikten sonra bu hisse senetleri kuruma iade edilecektir. Tebliğ olunur.