146 SERİ NO'LU GELİR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ

3226 sayılı Finansal Kiralama Kanunu uyarınca faaliyette bulunacak olan finansal ki-ralama kuruluşları aşağıdaki esaslar çerçevesinde yatırım indirimi istisnasından yararlana-caklardır. 1. Yatırımların Teşvik Belgesine Bağlanma Zorunluluğu : Finansal Kiralama Kanununun 28. maddesinde de belirtildiği üzere; kiralayanın teşviklerden yararlanabilmesi için finansal kiralama yoluyla gerçekleştirilen yatırımların Teşvik Belgesine bağlanmış bulunması zorunludur. 2. Yatırım İndirimi İstisnasından Kimin Yararlanacağı : Finansal Kiralama Kanununun 9. maddesine göre, "finansal kiralama konusu malın mülkiyeti kiralayan şirkete aittir." Dolayısıyla; teşvik belgesine bağlanmış bulunan yatırımların tamamının veya bir bölümünün finansal kiralama yoluyla gerçekleştirilmesi halinde, yatırım indirimi istisnası uygulamasından, malın mülkiyetine sahip olan kiralayan yararlanacaktır. Örnek : (A) kurumunun teşvik belgesine bağlanmış yatırım tutarı 5 milyar liradır. Ancak kurum, bu yatırımının 3 milyar liralık kısmını finansal kiralama yoluyla gerçekleştirmeye karar vermiştir. Bu durumda; 5 milyar liralık yatırımın tamamının (Gelir ve Kurumlar Vergisi Kanunlarında yatırım indirimi istisnasıyla ilgili olarak öngörülen koşullara uygun olarak) gerçekleştirilmesi halinde, toplam yatırımın 2 milyarlık bölümüne isabet eden yatırım indirimi istisnasından (A) kurumu, 3 milyar lirasına isabet eden yatırım indirimi istisnasından ise kiralayan (Finansal kiralama Şirketi) yararlanacaktır. 3. Finansal Kiralama Konusu Mallar Yeni Olmalıdır : Finansal Kiralama Kanununun 5. maddesine göre; finansal kiralamaya her türlü taşınır ve taşınmaz mallar konu olabilir. Ancak, patent gibi fikri ve sınai haklar finansal kiralamaya konu olamazlar. Kiralama konusu mallar dolayısıyla kiralayanın yatırım indirimi istisnasından yararlanabilmesi için; yatırımın Teşvik Belgesine bağlanması ve kiralama konusu malın yeni olması zorunludur. Kiralama konusu malların, yeni olmasından maksat, bunların yurt içinde veya dışında daha önce hiçbir şekilde kullanılmamış olmasıdır. Ancak, Gelir Vergisi Kanununun yatırım indirimiyle ilgili ek 3. maddesine göre, yurt dışında kullanılmış olsalar dahi Devlet Planlama Teşkilatınca uygun görülen deniz (yüzer havuzlar dahil) ve hava araçlarının finansal kiralama konusu yapılması halinde, bu aktif kıymetler yatırım indirimi uygulaması bakımından yeni addolunurlar, 4. Finansal Kiralama Konusu Olduğu Halde, Yatırım İndirimi İstisnasından Yararlanamayan Yatırım Harcamaları : Yukarıda da belirtildiği üzere, kullanılmış olsun olmasın, her türlü taşınır veya taşınmaz mallar finansal kiralamaya konu olabilirler. Ancak, finansal kiralamaya konu olmakla beraber, personel lojmanları (inşaatı dahil) ve bu lojmanların tefrişinde kullanılan mallar, arsa ve arazi, yedek parça temini, esas proje dışında münferit tesisat, makine ve araç mübayaası için yapılan harcamalar, bu kıymetler yeni olsalar bile, yatırım indirimi istisnasına konu olamazlar. Örnek : (A) Finansal Kiralama Şirketi, sahip olduğu arazisini (B) şirketine Finansal Kiralama Kanunu çerçevesinde 30 yıl süreyle kiralamıştır. (B) şirketi kiraladığı arazi üzerinde teşvik belgesi olan bir yatırımı gerçekleştirecek olmasına rağmen (A) Finansal Kiralama Şirketi kiraladığı arazi için, yatırım indirimi istisnasından yararlanamayacaktır. 5. Finansal Kira Sözleşmelerinde Sürenin, Finansal Kiralama Kanununun 22. maddesi Dışında İhlali : Finansal kira sözleşmesinin, sözleşme sona ermeden önce Finansal Kiralama Kanununun 22 maddesinde belirtilenler dışındaki nedenlerle feshi halinde, kiralayanın teşvikler nedeniyle ödemediği vergiler cezalı olarak geri alınır. Ancak, Teşvik Belgesine bağlı finansal kiralama konusu malın, sözleşme süresi içinde ve yatırım bitmeden önce yatırımcı kiracıya satılması halinde; yatırım indirimi uygulaması, Gelir Vergisi Kanununun yatırım indirimiyle ilgili ek 5. maddesi çerçevesinde yapılarak ve bakiye yatırım indiriminden, kira konusu malı satınalan kişi yararlanacaktır. Örnek : (A) Finansal Kiralama Şirketi Teşvik Belgesine sahip (B) Kurumunun yatırımı için Finansal Kiralama Kanunu çerçevesinde 2 milyar liralık bir makinayı altı yıl süreyle (B) Kurumuna kiralamıştır. a) (A) Finansal Kiralama Şirketi üçüncü yılın sonunda sözleşmeyi feshederse kendisinden teşvikler nedeniyle daha önce alınmayan vergiler cezalı olarak tahsil edilecektir. b) (A) Finansal Kiralama Şirketi üçüncü yılın sonunda finansal kiralama konusu makinayı (B) Kurumuna satarsa, bu takdirde ilk üç yıl için yatırım indirimi istisnasından (A) Finansal Kiralama Şirketi yararlanacaktır. Satış nedeniyle, (A) Finansal Kiralama Şirketinin daha sonraki yıllarda yararlanamayacağı bakiye bir yatırım indirimi miktarı kalmışsa; kalan miktardan satınalan yatırımcı kuruluş olan (B) yararlanacaktır. 6. Finansal Kira Sözleşmelerinde Sürenin, Kiralayanın Elinde Olmayan Nedenlerle İhlali : Finansal Kiralama Kanunu hükümleri çerçevesinde kiralama konusu malın; Finansal Kiralama Kanununun 22. maddesinde belirtilen ve sözleşmenin kiralayanın elinde olmayan nedenlerle yatırım bitmeden önce kiralayana geri dönmesi halinde : a) Malın, ilk kiracı tarafından kullanılmaması ve Teşvik Belgesine sahip üçüncü bir yatırımcıya kiralanması şartıyla, kiralayan yatırım indirimi istisnasından yararlanacaktır. b) Kiralama konusu malın, ilk kiracı tarafından kullanılmış olması halinde, yatırım indirimi uygulaması nedeniyle alınmayan vergiler, cezasıyla birlikte kiralayandan geri alınacaktır. Örnek : (B) Şirketi yaptığı Teşvik Belgesi yatırımın 800 Milyon liralık kısmını Finansal Kiralama Kanunu çerçevesinde, (A) Finansal Kiralama Şirketiyle birlikte gerçekleştirmiştir. Ancak yatırımcı (B) şirketi, 2 yıl sonra iflas etmiştir. Bu durumda; a) (A) Finansal Kiralama Şirketi; kiralama konusu malın (B) tarafından hiç kullanılmaması ve Teşvik Belgeli üçüncü bir yatırımcıya kiralanması şartıyla yatırım indirimi istisnasından yararlanacaktır. b) İflas eden (B) şirketinin malı kullanmış olması halinde ise (A) Finansal Kiralama şirketinden daha önce teşvik nedeniyle alınmayan vergiler cezasıyla birlikte geri alınacaktır 7. Kiralayan Açısından Yatırım İndiriminin Başlangıcı : Kiralayan, yatırım indirimi uygulamasına, kiralama konusu malı, kiracının zilyetliğine terkinden itibaren başlar ve indirimden yararlanacak miktara ulaşıncaya kadar devam eder. Ancak Teşvik Belgesi bulunduğu ve kârlılık durumu elverişli olduğu halde, yatırım indirimi istisnasından yararlanamayan finansal kiralama kuruluşları, söz konusu yıllara ilişkin indirim tutarlarını daha sonraki yıl kazançlarından düşmezler. Öte yandan, finansal kira sözleşmesinde kira bedelinin ödenmesiyle ilgili olarak yer alacak olan hükümler, yatırım indirimi uygulamasında dikkate alınmaz. Örnek: Yapacağı yatırımlar dolayısıyla Teşvik Belgesi almış olan (B) kurumu yatırımının bir kısmını Finansal Kiralama yoluyla gerçekleştirmeye karar vermiş ve (A) Finansal Kiralama şirketi ile anlaşmıştır. Sözleşme 1/1/1984 tarihinde imzalanmış olup, kiralama konusu mal 1/7/1986'da kiracının zilyetliğine terkedilccektir. Ancak, kira ödemelerine 1/8/1984 tarihinden başlanacaktır. Bu durumda, yatırım indirimi istisnası 1987 yılında (A) Finansal Kiralama şirketinin vereceği beyannamedeki 1986 yılı kazancına uygulanacaktır. Çünkü, kiralama sözleşmesi 1984 yılında imzalanmak ve ödemeler de aynı takvim yılı içinde başlamakla beraber, finansal kiralama konusu mal, yatırımcı kuruluşa 1986 yılında teslim edilmiştir. Dolayısıyla malın yatırımlarda kullanımı 1986 yılında olmaktadır. 8. Kiralama Konusu Malın, Başka Bir Kiralayana Devredilmesi : Finansal Kiralama Kanununun 18. maddesine, göre, "sözleşmede aksi öngörülmemişse kiralayan malın mülkiyetini bir üçüncü kişiye devredemez. Sözleşmede bu yetkinin tanınması halinde, devir, ancak başka bir kiralayana yapılabilir. Devralan sözleşme hükümlerine uymak zorundadır. Bu hüküm çerçevesinde, kiralama konusu malın, başka bir kiralayana satılması halinde, Gelir Vergisi Kanununun yatırım indirimiyle ilgili ek 5. maddesine göre yeni kiralayan, sadece bakiye yatırım indirimi istisnasından yararlanacaktır. Tebliğ olunur.