39 SERİ NO'LU KURUMLAR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ

1990 Mali Yılı Bütçe Kanununun 60 ıncı maddesinin (b) fıkrası ile 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun Geçici 10 uncu maddesi hükümlerinin uygulama süresi 31/12/1990 tarihine kadar uzatıldığından, bu konuda aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür. 1990 Mali Yılı Bütçe Kanununun 60 ıncı maddesinin (b) fıkrasında "5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun Geçici 10 uncu maddesi hükümleri 1990 yılında da uygulanır. Ancak, vadeli satışlarda, 1990 yılından sonra yapılacak tahsilatların sermayeye ilavesi halinde bu hüküm uygulanmaz" hükmü yer almış bulunmaktadır. Bu hükme göre, tam mükellefiyete tabi kurumların iştirak hisselerinin veya gayrimenkullerin 1990 yılında peşin satışından doğan kazançların tamamı sermayelerine ilave etmeleri halinde, sermayeye eklenen bu kazançlar kurumlar vergisinden istisna edilecektir. Gayrimenkullerin veya iştirak hisselerinin vadeli satışı halinde ise, sadece 1990 yılı sonuna kadar tahsil edilen kısım, sermayeye eklenmek şartıyla istisnadan yararlanacak, 1990 yılından sonra tahsil edilecek miktarlar ise hiçbir şekilde istisnadan yararlanamayacaktır. Ancak, istisnanın uygulanabilmesi için sözkonusu gayrimenkullerin veya iştirak hisselerinin satışından doğan kazançların sermayeye ilave edileceğine dair şirket yetkili organlarının karar vermesi ve satışın yapıldığı dönem beyannamesinin verileceği tarihe kadar sermaye artırımı için ilgili Bakanlığa başvurulması gerekmektedir. ÖRNEK 1 : (B) Anonim şirketi, 100 milyon lira değerle aktifıne kayıtlı gayrimenkulünü 1990 yılı içinde 800 milyon liraya vadeli olarak satmış; satış bedelinin 500 milyon lirasını 1990 yılında tahsil etmiştir. Kalan 300 milyon lirası ise 1991 yılında tahsil edilecektir. Kurum bu satıştan toplam 700 milyon lira kazanç sağlamıştır. Bu durumda, 1990 yılında gayrimenkul satışından doğan kazancın sermayeye eklenen 400 milyon liralık kısmı, kurumlar vergisinden istisna edilecektir. Kalan 300 milyon lira tutarındaki kazanç ise, aynı yılın (1990 yılının) kurum kazancına dahil edilerek vergilendirilecektir. Dolayısıyla, sözkonusu gayrimenkulün satışından doğan ve 1991 yılında tahsil edilecek olan 300 milyon lira tutarındaki 1990 yılına ait kazanç, sermayeye eklenmiş olsa dahi hiçbir şekilde kurumlar vergisi istisnasından yararlandırılmayacaktır. Diğer taraftan, gayrimenkul ve iştirak hisselerinin 1988 ve 1989 yıllarında vadeli satışından elde edilen kazançların 1990 yılında tahsil edilen ve sermayeye ilave edilen tutarı istisnadan yararlanacak, 1990 yılı sonundan itibaren bu satışlara ilişkin olarak yapılacak tahsilat ise sermayeye ilave edilmiş olsa dahi, istisnadan yararlandırılmayacaktır. Ancak, sözkonusu satışlardan elde edilen kazancın 1990 yılının sonuna kadar sermayeye ilave edilemeyen miktarı için daha önce alınmayan damga vergisi, harç ve katma değer vegileri ile banka ve sigorta muameleleri vergisi cezalı olarak gecikme faizi ile birlikte tahsil edilecektir. ÖRNEK 2 : (C) Anonim şirketi, 20 milyon lira değerle aktifine kayıtlı gayrimenklünü 1989 yılında 600 milyon liraya vadeli olarak satmıştır. Bu satış bedelinin 300 milyon lirasını 1989 yılında, 200 milyonunu 1990 yılında, kalanını ise 1991 yılında tahsil etmiştir. Kurum, 1989 yılında 280 milyon lira, 1990 yılında 200 milyon lira, 1991 yılında ise 100 milyon lira sermaye artırımında bulunmuştur. Bu durumda, adı geçen kurumun 1989 ve 1990 yıllarında sermayesine ilave ettiği kazançlar istisnadan yararlanacaktır. Ancak, 1990 yılından sonra tahsil edilen kısım olan 100 milyon lira için istisna uygulanmayacaktır. Bilindiği üzere, Kurumlar Vergisi Kanununun 3332 sayılı Kanunla değişik Geçici 10 uncu maddesine göre gayrimenkul veya iştirak hisselerinin 1987, 1988 ve 1989 yıllarında satışından doğan kazancın tamamının öngörülen sürede ödenmiş sermayeye dönüştürülmesi halinde, 3332 sayılı kanunun 8 inci maddesine göre damga vergisi, harç ve banka ve sigorta muameleleri vergisi, Katma Değer Vergisi Kanununun Geçici 6 ncı maddesi uyarınca da katma değer vergisi alınmamıştır. Diğer taraftan 1990 Mali Yılı Bütçe Kanununun 60 ıncı maddesinin (b) fıkrasıyla Kurumlar Vergisi Kanununun Geçici 10 uncu maddesindeki istisnanın uygulama süresi 1990 yılı sonuna kadar uzatılmıştır. Ancak Katma Değer Verğisi Kanununun Geçici 6 ncı maddesine göre uygulanan katma değer vergisi istisnası 31/12/1989 tarihinde sona ermiştir. Öte yandan 3332 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesi hükmüne göre bu Kanunun damga vergisi, harç ve banka ve sigorta muameleleri vergisi istisnası sağlayan 8 inci maddesi hükmü de aynı tarihte (31/12/ 1989) sona ermiş bulunmaktadır. Buna göre, 1990 yılında Kurumlar Vergisi Kanununun Geçici 10 uncu maddesi kapsamında yapılacak gayrimenkul veya iştirak hisselerinin satışında alınması gereken harç, damga vergisi ve katma değer vergisi ile banka ve sigorta muameleleri vergileri tahsil edilecektir. 1988 ve 1989 yılında yapılan sözkonusu satışlardan elde edilen kazançların l990 yılında sermayeye ilavesi dolayısıyla yapılacak işlemler ve düzenlenecek kağıtlar için harcın ve damga vergisinin alınacağına tabiidir. Diğer taraftan, gayrimenkul ve iştirak hisselerinin Kurumlar Vergisi Kanununun Geçici 10 uncu madde kapsamında satılabilmesi için, Kurumun önceki yıl bilançosunda kayıtlı bulunması şarttır. Aynı yıl içinde alınıp satılan gayrimenkul veya iştirak hisselerinden elde edilen kazançlara söz konusu istisna uygulanmayacaktır. Öte yandan ticaret amacıyla elde bulundurulan gayrimenkul veya iştirak hisselerinin satışında da istisnanın uygulanmayacağı tabiidir. Tebliğ olunur.