59 SERİ NO'LU KURUMLAR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ

(1) ile vergi kanunlarında yapılan bazı değişikliklere ilişkin olarak aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür. 1. TEVKİFAT UYGULAMASI 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının; a) 7 numaralı bendinde; her nevi tahvil faizleri, Hazine bonosu faizleri, Toplu Konut İdaresi ve Kamu Ortaklığı İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirlerden, b) 8 numaralı bendinde; mevduat faizlerinden, c) 9 numaralı bendinde; faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kar payları ile kar ve zarar ortaklığı belgesi karşılığı ödenen kar payları ve özel finans kurumlarınca kar ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kar paylarından, d)14 numaralı bendinde; her nevi tahvil ve Hazine bonosu, Toplu Konut İdaresi ve Kamu Ortaklığı İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerin geri alım ve satım taahhüdü ile iktisap veya elden çıkarılmasından sağlanan gelirlerden, gelir vergisi tevkifatı yapılacağı belirlenmiştir. Öte yandan, Bakanlar Kurulunca, maddedeki yetkiye dayanılarak söz konusu tevkifat oranları yeniden belirlenmiştir. 4369 Sayılı Kanunla yukarıda belirtilen bentlerde yapılan değişikliklerle, dernek ve vakıflar ile bankalara yapılan ödemeler de tevkifat kapsamına alınmıştır. Ayrıca, Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddenin ikinci fıkrasının 5 numaralı bendinde yapılan değişiklikle, 94 üncü maddenin birinci fıkrasının 7 numaralı bendinde yer alan tevkifatın matrahı değişmiştir. Yapılan değişiklikler çerçevesinde uygulama aşağıdaki şekilde yürütülecektir. 1.1. Döviz Cinsinden, Yahut Dövize, Altına veya Başka Bir Değere Endeksli Olarak İhraç Edilen Menkul Kıymetlerin Gelirlerinden Yapılacak Tevkifat Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin 5 numaralı bendinde her nevi tahvil faizleri ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi, Kamu Ortaklığı İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler menkul sermaye iradı sayılmıştır. Bu bendin parantez içi hükmüyle döviz cinsinden yahut dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetlerin itfası sırasında oluşan değer artışları irat sayılmakta iken, 4369 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle, itfa sırasında oluşan söz konusu değer artışları menkul sermaye iradının kapsamından çıkarılmıştır. Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin birinci fıkrasının 5 numaralı bendinde yapılan bu değişikliğin yürürlük tarihi 1/1/1999 olarak belirlenmiştir. Öte yandan, 4369 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununa eklenen Geçici 53 üncü madde ile, yukarıda belirtilen menkul kıymetlerden sağlanan gelirlerden yapılan tevkifat sırasında, Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının değişmeden önceki 5 numaralı bendi hükmünün uygulanması öngörülmüştür. Dolayısıyla, 4369 sayılı Kanunun yayımı tarihi olan 29/7/1998 tarihinden önce ihraç edilen menkul kıymetlerin faiz veya gelirleri üzerinden yapılan tevkifatın matrahlarında bir değişiklik olmayacak, bu menkul kıymetlerin itfası sırasında oluşan değer artışları, daha önce olduğu gibi menkul sermaye iradı sayılarak bu kısım üzerinden de vergi tevkifatı yapılmaya devam edilecektir. Bu değişiklikler sonucu; a ) 4369 sayılı Kanunun yayımından önce ihraç edilen dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetlerin faiz ve gelirleri üzerinden (değer artışları dahil) bunların, itfa tarihi ne olursa olsun, değişmeden önceki hükümlere göre stopaj yapılacaktır. Dolayısıyla itfa sırasında oluşan değer artışları da stopaj matrahına dahil edilecek ve tevkifat yapılacaktır. b) 4369 Sayılı Kanunun yayımından sonra ihraç edilip, 1/1/1999 tarihinden önce itfa edilen dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetlerin değer artışları üzerinden de eskiden olduğu gibi stopaj yapılacaktır. Dolayısıyla itfa sırasında oluşan değer artışları da stopaj matrahına dahil edilecek ve tevkifat yapılacaktır. c) 4369 sayılı Kanunun yayımından sonra ihraç edilip, 1/1/1999 tarihinden sonra itfa edilen, dövize, altına veya başka bir değere endeksli menkul kıymetlerin değer artışları üzerinden stopaj yapılmayacak, stopaj sadece bu menkul kıymetlerin faiz ve gelirleri. üzerinden yapılacaktır. 1.2. Dernek, Vakıf ve Bankalara Ödenen Menkul Sermaye İratlarında Tevkifat 1.2.1. Dernek ve Vakıflara Ödenen, Menkul Sermaye İratlarında Tevkifat Gelir Vergisi Kanununun 94'üncü maddesinin birinci fıkrasının 7 ve 9 numaralı bentlerinin parantez içi hükümleri "tam mükellef kurumlara ödenenler dahil", 8 ve 14 numaralı bentlerinin parantez içi hükümleri ise "bankalar dışında kalan tam mükellef kurumlara ödenenler dahil" şeklinde iken, 4369 sayılı Kanun ile anılan bentlerin parantez içi hükümleri, "Kanunla kurulan dernek ve vakıflar ile dernek ve vakıf olmamakla birlikte; odalar, borsalar, meslek örgütleri ve bunların üst kuruluşları, siyasi partiler, emekli ve yardım sandıkları gibi vergi uygulamalarında dernek ve vakıf olarak kabul edilenler hariç, dernek ve vakıflar ile tam mükellef kurumlara ödenenler dahil" şeklinde değiştirilmiştir. Bu değişiklikle, gerçek kişilere ve tam mükellef kurumlara yapılan söz konusu ödemelerin yanı sıra, dernek ve vakıflara, yapılan ödemeler de tevkifat kapsamına alınmıştır. Ancak, parantez içi hüküm gereği; _ Kanunla kurulmuş ve kamu kurumu niteliği taşıyan odalara ve borsalara, _ Meslek örgütlerine ve bunların üst kuruluşlarına, _ Sendikalara ve siyasi partilere, _ Kanunla kurulan veya özel kanunlarla gelirleri her türlü vergilerden istisna edilen dernek ve vakıflara, _ T.C. Emekli Sandığı, Sosyal Sigortalar Kurumu, Bağ-Kur, Ordu Yardımlaşma Kurumu ile 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20 nci maddesi çerçevesinde faaliyet gösteren emekli ve yardım sandıklarına, Yapılan ödemelerden tevkifat yapılmayacaktır. Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının; a) 7 numaralı bendini değiştiren hüküm; 29 Temmuz 1998 tarihinden itibaren ödenen tahvil ve bono faiz ve gelirlerine uygulanacaktır. Tevkifat uygulamasında menkul kıymetin ihraç tarihinin önemi bulunmamaktadır. Tevkifat oranı Devlet tahvil ve Hazine bonosu faizleri için(2) % 6, diğerleri için (3) % 12 olarak uygulanmaktadır. b) 8 numaralı bendini değiştiren hüküm; 29 Temmuz 1998 tarihinden itibaren, vadesiz hesaplara ödenecek faizlerle, bu tarihten itibaren açılan veya vadesi yenilenen hesaplara ödenecek mevduat faizlerine uygulanacaktır. Bu tarihten önce açılmış olan vadeli hesaplara ödenen faizlerden tevkifat yapılmayacaktır. Tevkifat uygulamasında mevduat hesabının vade tarihinin önemi bulunmamaktadır. Tevkifat oranı(4) halen % 12 olarak uygulanmaktadır. c) 9 numaralı bendini değiştiren hüküm; 29 Temmuz 1998 tarihinden itibaren, vadesiz hesaplara ödenecek kar paylarıyla, bu tarihten itibaren açılan veya vadesi yenilenen hesaplara ödenecek kar paylarına uygulanacaktır. Bu tarihten önce açılmış olan vadeli hesaplara ödenen kar paylarından tevkifat yapılmayacaktır. Tevkifat uygulamasında hesabın vade tarihinin" önemi bulunmamaktadır. Tevkifat oranı(5) % 12 olarak uygulanmaktadır. d) 14 numaralı bendini değiştiren hüküm; menkul kıymetlerin geri alım satım taahhüdü ile 29 Temmuz 1998 tarihinden itibaren iktisap veya elden çıkarılması işlemleri dolayısıyla bu tarihten sonra sağlanan menfaatlere uygulanacaktır. Bu tarihten önce yapılan repo ve ters repo işlemleri nedeni ile sağlanacak menfaatlerden, sağlandığı tarihe bakılmaksızın tevkifat yapılmayacaktır. Tevkifat oranı(6) , 1/1/1998 tarihinden itibaren ihraç edilen menkul kıymetlerin geri alım ve satım taahhüdü ile iktisap veya elden çıkarılmasından sağlanan gelirler için % 6 olarak uygulanmaktadır. 1/1/1998 tarihinden önce ihraç edilen menkul kıymetlerin geri alım ve satım taahhüdü ile iktisap veya elden çıkarılmasından sağlanan gelirlere ise % 0 (sıfır) oranında(7) tevkifat uygulanacaktır. 1.2.2. Bankalara Ödenen Menkul Sermaye İratlarında Tevkifat Daha önce de belirtildiği üzere, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının 8 ve 14 numaralı bentlerinin parantez içi hükümlerinde yapılan değişiklikle, bankalara yapılan ve yukarıda belirtilen ödemeler de tevkifat kapsamına alınmıştır. Bu çerçevede; a) 29 Temmuz 1998 tarihinden itibaren, bankaların vadesiz hesaplarına ödenecek faizlerle, bu tarihten itibaren açılan veya vadesi yenilenen hesaplarına ödenecek mevduat faizlerinden yürürlükteki Bakanlar Kurulu Kararı(8) gereği % 6 oranında tevkifat yapılacaktır. b) Bankaların menkul kıymetlerin geri alımı satım taahhüdü ile iktisap veya elden çıkarılması işlemleri dolayısıyla sağladıkları menfaatlerden, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının 14 numaralı bendine ilişkin olarak bir önceki bölümde yapılan açıklamalara göre % 6 oranında(9) tevkifat yapılacaktır Ancak tevkifat, 1/1/1998 tarihinden itibaren ihraç edilen menkul kıymetlerin geri alım ve satım taahhüdü ile iktisap veya elden çıkarılmasından sağlanan gelirlere uygulanacak, bu tarihten önce ihraç edilmiş olanlarla ilgili gelirlere uygulanmayacaktır. Öte yandan, 13/8/1998 tarihinden itibaren, dar mükellef bankaların 1/1/1998 tarihinden itibaren ihraç edilen menkul kıymetlerin geri alım ve satım taahhüdü ile iktisap veya elden çıkarılması işlemleri dolayısıyla sağladıkları menfaatlerden de % 6 oranında(10) gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır. İş ortaklıkları, 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 1 inci maddesinde bu verginin mükellefi olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun mükerrer 6 ncı maddesinde iş ortaklığı, birinci maddenin A, B, C ve D bentlerinde yazılı kurumların kendi aralarında, şahıs ortaklıkları veya gerçek kişilerle belli bir işin birlikte yapılmasını müştereken taahhüt etmek ve kazancını paylaşmak amacıyla kurdukları ortaklıklar olarak tanımlanmışken, 4369 sayılı Kanunla bu tanım, "Birinci maddenin A, B, C, ve D bentlerinde yazılı kurumların kendi aralarında, şahıs ortaklıkları veya gerçek kişilerle belli bir işin birlikte yapılmasını müştereken taahhüt etmek ve kazancını paylaşmak amacıyla kurdukları ortaklıklardan vergi dairesinden bu şekilde mükellefıyet tesis edilmesini talep edenler iş ortaklığıdır" şeklinde değiştirilmiştir. Öte yandan, 29/7/1998 tarihinden önce mükellefiyetini iş ortaklığı olarak tesis ettirmiş kurumların, bir ay içerisinde vergi dairesine başvurarak, değişik mükerrer 6 ncı maddedeki ihtiyarilik hakkından yararlanmaları olanaklıdır.(11) Bu düzenlemelere göre mevcut mükellefiyet şekli "iş ortaklığı" olanlar, 31/8/1998 tarihine kadar vergi dairesine başvurarak, iş ortaklığı olarak tescil edilmiş olan kurumlar vergisi mükellefiyet kayıtlarının terkinini talep edebileceklerdir. Kurumlar vergisi mükellefiyetlerinin kaldırılması talebi ile vergi dairesine başvuran iş ortaklıklarının, bu tarihten sonraki işlemleri ile ilgili olarak, Geçici 27 nci maddenin Maliye Bakanlığına verdiği yetki çerçevesinde aşağıdaki düzenlemeler yapılmıştır: a) Başvuran iş ortaklıklarının kurumlar vergisi mükellefıyetine son verilecek, adi ortaklık olarak kayıt ve işlemleri yapılacaktır. b) Değişiklik tarihine kadar iş ortaklığı olarak yerine getirilen (defter tutulması, belge düzenlenmesi, beyanname verilmesi gibi) yükümlülükler adi ortaklık adına yapılmış kabul edilecektir. c) İş ortaklığı adına 1998 hesap dönemi için tasdik edilmiş defterlerin kullanılmasına devam edilecektir. Daha sonraki hesap dönemleri için kullanılacak defterler adi ortaklık adına tasdik ettirilecektir. d) İş ortaklığı adına anlaşmalı matbaalara bastırılmış veya noter tasdiki yaptırılmış olan belgeler, 1998 hesap dönemi sonuna kadar kullanılabilecektir. Bu durumda düzenlenen belgelerin üzerine adi ortaklığa ait tüm bilgileri içeren kaşe basılacaktır. e) İşin bitiminde, ortaklar kendi hisselerine düşen kazancı beyannamelerine dahil edecekler, hesaplanan vergiden iş ortaklığına yapılan ödemelerden kesilen vergileri de hisseleri oranında mahsup edebileceklerdir. f) Adi ortaklık, mükellefiyeti terkin edilen iş ortaklığının tahakkuk etmiş ve edecek vergi borçlarını ödeyeceğini ve diğer vecibelerini yerine getireceğini terkin talebi ile birlikte bir taahhütname ile taahhüt edecektir. İş ortaklığınca yerine getirilmeyen her türlü vergisel yükümlülüklerin ortakların her birinden aranabileceği tabiidir. Tebliğ olunur. (1) 29.7.1998 tarihli ve 23417 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.(2) 25/12/1997 tarihli ve 97/10421 sayılı Kararnamenin eki Karar(3) 20/12/1996 tarihli ve 96/8955 sayılı Kararnamenin eki Karar(4) 20/12/1996 tarihli ve 96/8955 sayılı Kararnamenin eki Karar(5) 20/12/1996 tarihli ve 96/8955 sayılı Kararnamenin eki Karar(6) 25/12/1997 tarihli ve 97/10421 sayılı Kararnamenin eki Karar(7) 27/1/1994 tarihli ve 94/5255 sayılı Kararnamenin eki Karar(8) 10/8/1998 tarihli ve 98/11465 sayılı Kararnamenin eki Karar(9) 25/12/1997 tarihli ve 97/10421 sayılı Kararnamenin eki Karar(10) 10/8/1998 tarihli ve 98/11466 sayılı Kararnamenin eki Karar(11) 4369 sayılı Kanunun 58 inci maddesi ile Kurumlar Vergisi Kanununa eklenen Geçici Madde 27. DÜZELTME 22 Ağustos 1998 taıihli ve 23441 sayılı Resmî Gazete'de aslına uygun olarak yayımlanan 59 seri nolu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin "1.2.2. Bankalara Ödenen Menkul Sermaye İradlarında Tevkifat" Başlıklı bölümüne ilişkin (8) numaralı dipnot Maliye Bakanlığının 24/8/1998 tarihli ve B.07.0.GEL.O.50/5038-1-030680 sayılı yazısı üzerine aşağıdaki şekilde düzeltilmiştir. " (8) 10/8/1998 tarihli ve 98/11465 sayılı Kararnamenin eki Karar (tevkifat oranları 29/7/1998-12/8/1998 tarihleri arasında % 12'dir.)"